OHSAS 18001 standardı, işyerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini etkileyebilecek uygulamaların sistematik olarak kontrol altında tutulmasını öngören bir yönetim modelidir. İngiliz Standartlar Enstitüsü tarafından, kuruluşların iş güvenliği konusunda üçüncü taraf belgelendirme taleplerine cevap olarak yayımlanmıştır. Genel anlamda iş güvenliği kavramı çalışanların, işletmenin ve üretimin her türlü tehlike ve zarardan korunmasını içermektedir. İnsan hayatının öncelik taşıması nedeniyle, işletme ve üretim güvenliği konularının ikinci planda kaldığı ve uluslar arası alanda iş güvenliği kavramıyla genel olarak çalışanların güvenliğinin ifade edildiği görülmektedir.

İşletmelerde karşılaşılan en önemli insan kaynakları sorunlarından biri, çalışanların emniyetli ve sağlıklı bir çalışma ortamına sahip olmamalarıdır. İşletmelerin daha iyi rekabet koşullarına ulaşabilmesi için çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda planlı ve sistemli çalışmalar yürütmeleri gerekmektedir.

ISO 9001 VE ISO 14001 gibi standartlar kalite ve çevre yönetimleri üzerine yoğunlaşmış, dolayısıyla işletmelerde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürekli iyileştirilerek korunabilmesi için ayrı bir standarda gereksinim duyulmuştur.Avrupa birliği ile entegrasyonda da en önemli konulardan olan İş Sağlığı ve Güvenliği ayrıca Çalışma Kanununda da yaklaşık olarak bu standardın bütün isteklerini içermektedir.

Kuruluşlarda karşılaşılan en önemli insan kaynakları sorunlarından biri, çalışanların emniyetli ve sağlıklı bir çalışma ortamına sahip olmamalarıdır. Kuruluşların daha iyi rekabet koşullarına ulaşabilmesi için çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda planlı ve sistemli çalışmalar yürütmeleri gerekmektedir.

ISO 9001 ve ISO 14001 gibi Standardlar, kalite ve çevre yönetimleri üzerine yoğunlaşmış, dolayısıyla kuruluşlarda iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürekli iyileştirilerek korunabilmesi için ayrı bir standarda gereksinim duyulmuştur.

OHSAS 18001, BSI (British Standards Institute) tarafından yayınlanmış olan “İş Sağlığı ve Güvenliği” standardıdır.

OHSAS 18001; ISO 9000 ve ISO 14000 gibi diğer uluslararası standartlardan farklı olarak bazı ulusal standart kuruluşları ve belgelendirme kuruluşlarının birlikte çalışmasıyla gerçekleştirilmiştir ve bir ISO standardı değildir.

OHSAS 18001 kuruluşların ürün ve hizmetlerinin güvenliğinden çok çalışanın sağlığına ve işin güvenliğine yönelik bir standarttır.

İş Sağlığı ve Güvenliği

Bir kuruluşun gerçekleştirdiği faaliyetlerden etkilenen tüm insanların (çalışanların, geçici işçilerin, alt yüklenici çalışanlarının, ziyaretçilerin, müşterilerin ve işyerindeki herhangi bir kişinin) sağlığına ve güvenliğine etki eden faktörler ve koşulların bütünüdür.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Hakkında Genel Bilgi

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Yönetim Sistemi; iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu olarak sistematik bir şekilde ele alınıp sürekli iyileştirme yaklaşımı çerçevesinde çözümlenmesi için bir araçtır.

Ülkemizde İSG faaliyetleri kişisel koruyucuların kullanımını çağrıştırmakta ve geleneksel olarak ayrıca yapılması gereken iş olarak algılanmaktadır. İSG Yönetim Sistemiyle, çalışanlar, yönetenler ve denetleyenlerin rol ve sorumlulukları açık hale getirilerek çalışanların katılımını sağlayacaktır.

Bu sistemle, çalışanlar, İSG risklerinin belirlendiği ve önlemlerle asgari seviyeye indirildiği, yasalar uyan, hedeflerin yönetim programları ile hayata geçirildiği, uygun İSG eğitimlerinin uygun kişilere verildiği, acil durumlara hazır, performansını izleyen,izleme sonuçlarını iyileştirme faaliyetlerini başlatmak için kullanan, faaliyetlerini denetleyen, yaptıklarını gözden geçiren ve dokümante eden bir kuruluşta İSG faaliyetlerine gereken önemi veren bir sistemin parçası olacaklardır.

İşyerlerinde işlerin gerçekleştirilmesi sırasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan sağlığa zarar verebilecek kaza ve diğer etkilerden korunmak ve daha iyi çalışma ortamı sağlamak amacıyla sistemli ve bilimsel bir şekilde tehlikelerin ve risklerin belirlenmesi ve bu tehlikelere ve risklere yönelik önlemlerin alınması çalışmalarının gerçekleştirildiği yaklaşıma İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi denir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi; iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu olacak biçimde sistematik bir şekilde ele alınarak sürekli iyileştirme yaklaşımı çerçevesinde çözümlenmesi için kullanılan bir araçtır.

Genel Olarak İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi’ni Uygulayan Kurumlar:

* İş sağlığı ve güvenliği risklerini belirlemiş ve bu riskleri gerekli önlemlerle asgari seviyeye indirmiş,
* İlgili mevzuat, yasa ve kanunların gerekliliklerini yerine getirmiş,
* İş Sağlığı ve Güvenliği’ne yönelik hedefler belirlemiş ve bu hedeflere ulaşmak için yönetim programları geliştirmiş,
* Gerekli eğitimleri uygun kişilere sağlamış,
* Acil durumlara (kazalar, vb) yönelik gerekli hazırlıkları yapmış,
* İş Sağlığı ve Güvenliği sisteminin performansını denetimlerle izleyen,
* İzleme sonuçlarına bağlı olarak gerektiğinde iyileştirme faaliyetlerini başlatan,
* İş Sağlığı ve Güvenliği’ne yönelik çalışmalarını dökümante eden ve sonuçlarını kayıt altına alan kurumlardır.

OHSAS 18001: 1999 un Yapısı

1. Kapsam OHSAS iş sağlığı ve güvenliği
2. Referans Yayınlar
3. Terimler ve Tanımlamalar.
4. OHSAS Yönetim sistemi elemanları.

* Genel şartlar.
* OHSAS Politikası.
* Planlama.
* Uygulama ve İşletme
* Kontrol ve Düzeltici Faaliyet
* Yönetim Gözden Geçirme

Günümüzde, kuruluşlardan beklentiler artmıştır. Artık sadece kaliteli ürün veya hizmeti ucuza ve zamanında sunmak , kalite yönetim sistemi ile sunulan ürünü ve hizmeti güvence altına almak yetmemektedir. Beklenti, kuruluşların ürün veya hizmeti üretirken çevreye saygılı olmaları, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önlemleri almaları ve sosyal sorumluluklarını yerine getirmeleri yönündedir.
İş sağlığı ve iş güvenliği sanayileşme sonrası iş yerlerinde yaşanan kazalar ve ortaya çıkan meslek hastalıkları nedeniyle maddi ve manevi kayıpların yaşanmasıyla beraber ortaya çıkmış ve gün geçtikçe önem kazanmakta olan bir alandır. Günümüzde Devlet, Sivil Toplum Örgütleri, çalışanlar ve toplum tarafında işyerlerinde sağlıklı ve emniyetli bir çalışma ortamının hazırlanması kuruluşlardan beklenmektedir.

Çalışma hayatını etkileyen pek çok risk vardır ve bu riskler hem çalışanı hem işvereni hem de ekonomiyi olumsuz yönde etkilediği bilinen bir gerçektir. Organizasyonlar, iş kazaları ve meslek hastalıklarından kaynaklanan maddi ve manevi zararları en aza indirmek için iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını daha kapsamlı ve sistematik olarak ele almak durumunda kalmaktadırlar. Uluslararası şartlara , ve yasal gereksinimlere uygunluğun zorunlu hale gelmesiyle birlikte, organizasyonlar etkin bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminin, finansal değerlere, üretime, dağıtıma, pazarlamaya, halkla ilişkilere, kurum imajına ve çalışanlara olan katkılarını da görmek ve ölçmek istemektedirler. İşyerlerinde işlerin gerçekleştirilmesi esnasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan sağlığa zarar verebilecek kaza ve diğer etkenlerden korunmak ve daha iyi çalışma ortamı sağlamak amacıyla sistemli ve bilimsel bir şekilde tehlikelerin ve risklerin belirlenmesi ve bu tehlikelere ve risklere yönelik önlemlerin alınması çalışmalarının gerçekleştirildiği yaklaşıma İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi denir.

Bu bağlamda 1996 yılında ortaya BSI tarafında oluşturulan BS 8800 standardından sonra uluslararası kimi İSG kurumları ile bağımsız denetim firmalarının katkıda bulunmasıyla 1999 yılında oluşturulan OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ile Kuruluşlar, faaliyetleri ve çalışma ortamlarıyla ilgili iş sağlığı ve güvenliği tehlikelerini tanımlayarak, risklerini değerlendirmekte; yasal gereklilikleri de dikkate alarak etkin risk kontrol yöntemlerini belirlemekte ve uygulamaya sokmaktadırlar.
İster üretim isterse hizmet sektöründe olun işinizi çalışanlar için sağlıklı ve güvenli hale getirmeniz kanunlarca zorunludur. OHSAS 18001, bu zorunluluğu yerine getirmenize yardımcı olacak yeni, kontrol edilebilen ve uluslar arası gecerliliği olan standartlar serisidir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi’nin sağladığı yararlar şunlardır:

Çalışanları işyerinin olumsuz etkilerinden ve kazalardan koruyarak, rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak.
Çalışan motivasyonu ve çalışan katılımını artırmak.
İş kazaları ve meslek hastalıkları sebebiyle oluşabilecek iş ve iş gücü kayıplarını en aza indirgeyerek, iş veriminde artışın sağlanması ve maliyetlerin düşürülmesi.
Çalışma ortamlarında alınan tedbirlerle, işletmeyi tehlikeye sokabilecek yangın, patlama, makine arızaları vb. durumların ortadan kaldırılması neticesinde işletme güvenliğinin sağlanması.
Yerel ve uluslararası yasalara uyum sağlamak.
Çalışan performansını artırmak;
Diğer işletmeler ya da müşterilere karşı duyarlı, sorumlu bir imaj yaratmak.
Rakiplere karşı üstünlük sağlamak.
Resmi makamlar önünde, kuruluşun iş güvenliğine olan duyarlılığının kanıtlanabilmesi
İhracatta Avrupa Birliği (AB) ‘nin mevzuat dışı engellemelerine mani olunabilmesi

OHSAS 18001 Danışmanlık ve Belgelendirme Süreci Nasıldır?

Firmayla sözleşmenin imzalanmasının ardından,
Firmanın mevcut çalışma sisteminin analiz edilmesi,
Proje planının hazırlanması ve firmaya sunulması
OHSAS 18001 temel eğitiminin verilmesi ve yönetim temsilcisinin atanması
OHSAS 18001 iç denetçi eğitimin verilmesi,
İş güvenliği politikası ve hedeflerinin belirlenmesi,
Firmada risk analizi yapılması
Sektördeki yasal zorunlulukların tespiti
Yönetim programının oluşturulması
İlgili bölümlere dokümantasyon eğitiminin verilmesi,
Gerekli dokümantasyon ve kayıt sisteminin hazırlanması,
Sistemin uygulanması ve çeşitli parametrelerin izlenmesi,
İzlenilen parametrelere göre iyileştirme faaliyetlerinin yapılması,
İç denetçi eğitiminin verilmesi,
İç denetimin planlanması gerçekleştirilmesi ve sonuçların analiz edilmesi,
Belirlenen eksikliklere yönelik olarak düzeltici ve önleyici faaliyetlerin gerçekleştirilmesi,
Yönetim gözden geçirme toplantısının yapılması,
Belgelendirme kuruluşuna müracaat edilmesi
Denetimin gerçekleştirilmesi
Varsa denetimde bulunan eksikliklerin giderilmesi,
OHSAS 18001 belgesinin firmaya teslim edilmesi şeklindedir

• OHSAS 18001 ile Çalışanların motivasyonunu ve verimliliğini arttırır
• OHSAS 18001 ile İş kazalarının neden olduğu maddi kayıplar azalır
• OHSAS 18001 ile Firmanın sosyal sorumlulukların yerine getirilmesi nedeni ile toplumda saygın bir yere sahip olmasını sağlar, çalışanların sağlığına ve güvenlerine önem veren bir firma konumuna getirir
• OHSAS 18001 ile Yasal koşullara uyum sağlanır
• OHSAS 18001 ile Gelişen piyasa içerisinde rekabet gücü artar
• OHSAS 18001 ile Acil durumlara karşı hazırlıklı olunmasını ve en az zararla atlatılmasını sağlar
• OHSAS 18001 ile Personelin bilinçlenmesi, iş kazalarının azalması ve doğru müdahaleyi sağlar
• ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi ve  ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ile uyumlu olmasından dolayı kolay entegre edilir
• OHSAS 18001 ile Sistematik bir yaklaşımla, kuruluşun İş Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili risklerini kontrol altına alır.
• OHSAS 18001 ile Sürekli gelişme prensibi ile kuruluşları İş Sağlığı ve İş Güvenliği konularında gelişmeye yönlendirir.
• OHSAS 18001 ile Jenerik bir standarttır, her boyuttaki, her sektördeki kuruluşun ihtiyaçlarına cevap verebilir.
• ISO 9000 veya ISO 14001′e entegre bir sistem kurulabilmesi avantajı ile doküman, çaba, sistem tasarrufu sağlar.
• OHSAS 18001 ile Geçerli kanun ve yönetmeliklere uyumu güvence altına alır.
• Çalışanlarla ilgili iş kazaları, meslek hastalıkları ve iş gücü kaybı azalır.
• OHSAS 18001 ile Kaza maliyetlerini düşürür.
• Çalışanlarda motivasyonu arttırır.
• Davalara sebep olabilecek kaza riskini azaltır.
• Güçlendirilmiş firma imajı kazandırır.
  

OHSAS 18001 standardı, işyerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini etkileyebilecek uygulamaların sistematik olarak kontrol altında tutulmasını öngören bir yönetim modelidir. İngiliz Standartlar Enstitüsü tarafından, kuruluşların iş güvenliği konusunda üçüncü taraf belgelendirme taleplerine cevap olarak yayımlanmıştır.

Genel anlamda iş güvenliği kavramı çalışanların, işletmenin ve üretimin her türlü tehlike ve zarardan korunmasını içermektedir. İnsan hayatının öncelik taşıması nedeniyle, işletme ve üretim güvenliği konularının ikinci planda kaldığı ve uluslar arası alanda iş güvenliği kavramıyla genel olarak çalışanların güvenliğinin ifade edildiği görülmektedir.